پژوهش‌های اقتصادی ایران

چکیده شواهد تجربی نشان می­دهد که گر چه ممکن است تغییر در برخی از متغیرهای اقتصادی در یک دوره معین انجام شود، اما تأثیرآن بر متغیرهای دیگر اقتصادی به صورت پایدار و برای مدت طولانی تجربه می­شود. از جمله این موارد تأثیر تغییرات حجم نقدینگی بر سطح تورم است. روش­های استفاده‌شده در تبیین چگونگی و برآورد میزان تأثیر تغییرات حجم نقدینگی بر سطح تورم در اقتصاد ایران در بیشتر موارد به دوره­ای محدود می­شود که به طور مشخص از مدل­های اقتصاد سنجی به­دست‌آمده‌است. در این نوع مطالعات، تأثیر با وقفه تغییرات حجم نقدینگی بر سطح تورم مورد توجه قرار نگرفته­است. این پژوهش با هدف برآورد تأثیر با وقفه تغییرات حجم نقدینگی بر سطح تورم در اقتصاد ایران در چارچوب مدل پولیون جدید و با استفاده از تکنیک ARDL و داده­های سالانه در دوره 1340تا 1384 انجام شده‌است. نتایج نشان‌می­دهد که تغییر در یک دوره معین در حجم نقدینگی حداقل در سه دوره متوالی تورم را تحت تأثیر قرار می­دهد. یک درصد افزایش در حجم نقدینگی در دوره t، 42 صدم درصد در همین دوره، 19 صدم درصد در دوره  t+1  و 27 صدم درصد در دوره    t+2تورم را افزایش می­دهد. 

چکیده گسترش تجارت بین­الملل بر همگرایی درآمدی کشورها از جنبه­های مختلف تأثیر‌گذار بوده­است (اسلاتر،1998)^[1]. با این حال، این پرسش مطرح می­شود که آیا همگرایی درآمدی در بین اعضای یک اتحادیه اقتصادی نیز اتفاق می­افتد، یا به واسطه گسترش مبادلات تجاری و روابط مالی به واگرایی درآمدی بین اعضای اتحادیه منجر می­شود. در این پژوهش در پی­یافتن پاسخی برای این پرسش هستیم که آیا کشورها با ورود به  اتحادیه­های پولی قادر به ایجاد همگرایی درآمدی خواهند بود؟ این پاسخ البته می­تواند برای یکپارچگی اقتصادی بین کشورهای شمال، یا شمال و جنوب متفاوت باشد. در عمل برای رسیدن به این هدف، در این پژوهش از تحلیل پویای تفاوت در تفاوت­ها(DID)^[2] استفاده‌کرده تا همگرایی (یا واگرایی) درآمدی را قبل و بعد از تشکیل یک اتحادیه پولی در بین کشورهای پیش­گفته، بررسی نماییم.گرچه نتایج نشان­دهنده تأثیرگذاری مستقیم تشکیل اتحادیه پولی اروپایی (ظهور یورو) بر همگرایی درآمدی کشورها است، این تأثیر در بین کشورهای شمال-جنوب قوی­تر از کشورهای شمال-شمال است.
2. Slaughter (1998).                                                 3. A Difference-in-Differences Analysis.  

چکیده در این پژوهش از شبکه عصبی GMDH  مبتنی بر الگوریتم ژنتیک به عنوان ابزاری با قابلیت بالا در مدل‌سازی سیستم‌های غیرخطی پویای پیچیده، برای پیش‌بینی قیمت بنزین با دو روش قیاسی و قواعد تحلیل تکنیکی، استفاده کرده‌ایم. متغیرهای ورودی در روش قیاسی شامل تمام عوامل مؤثر(درون و برون سیستمی) بر قیمت بنزین و در روش تحلیل تکنیکی شامل میانگین‌های متحرک کوتاه و بلندمدت است. نتایج نشان­دهنده دقت بیش از 96درصد پیش‌بینی و پایداری روش قیاسی و بیش از99درصد تحلیل تکنیکی  است. اثر روز دوشنبه به عنوان یک معیار تحلیل تکنیکی در روش قیاسی، تأیید شده است. همچنین، در مقایسه معیارهای خطا، دقت پیش‌بینی‌های شبکه عصبی GMDH به طور معناداری از الگوی رگرسیونی بهتر است.[1]
1. نویسندگان از مشورت‌های آقایان دکتر نریمان‌زاده استاد دانشکده مکانیک دانشگاه‌گیلان و مهندس جمالی دانشجوی دکتری دانشگاه گیلان بهره برده که کمال تشکر خود را از ایشان اعلام می‌دارند.

چکیده This paper investigates the forecasting performance of different time-varying BVAR models for Iranian inflation. Forecast accuracy of a BVAR model with Litterman’s prior compared with a time-varying BVAR model (a version introduced by Doan et al., 1984); and a modified time-varying BVAR model, where the autoregressive coefficients are held constant and only the deterministic components are allowed to vary over time. Application using quarterly data of the Iranian economy from 1981:Q2 to 2006:Q1 shows that the performance of different specifications of time-varying BVAR models for forecasting inflation depends on the number of lags, hyper parameter that controls time variation, and forecast horizons. Our results, however, show that the modified time-varying BVAR model performs much better than other models regardless of the factors above.

چکیده در کنار عوامل سنتی تعیین­کننده رشد مانند نیروی کار، سرمایه و فناوری، تغییر ساختاری نیز به دلیل امکان ایجاد بهره­برداری کامل­تر و بهتر از منابع، به عنوان یک عامل بالقوه رشد در نظر گرفته­می­شود. در این پژوهش، رابطه بین تغییرات ساختاری و رشد اقتصادی در میان کشورهای تازه صنعتی­شده را بررسی می­کنیم. برای ارائه شواهد تجربی مبنی بر تأثیرگذاری تغییر ساختاری بر رشد اقتصادی در کشورهای تازه صنعتی­شده، از یک مدل رشد با داده­های تلفیقی یازده کشور در دوره 1970-2004 استفاده‌می­کنیم. نوآوری مهم این پژوهش در این بخش، به­کارگیری تکنیک­های تحلیل چند متغیری مؤلفه­های اصلی و عامل پویا برای استخراج شاخص ترکیبی تغییر ساختاری از میان متغیرهای ساختاری اولیه است. نتایج نشان­می­دهد که در کنار عوامل سنتی تعیین‌کننده رشد اقتصادی، تغییر ساختاری نیز تأثیر مثبت و معنا­داری بر رشد اقتصادی کشورهای تازه صنعتی­شده داشته است.

چکیده ضریب جینی شاخص معروف و رایجی برای اندازه‌گیری نابرابری توزیع درآمد است. اما این شاخص به­طور مشخص پارامتر و یا معیارقضاوتی را که انعکاس‌دهنده نظرات سیاستمداران و یا پژوهشگران باشد،  بیان نمی‌کند. تعمیم این شاخص که با عنوان "ضریب جینی تعمیم­یافته" شناخته می‌شود، به منظور بیان تفسیرهای متفاوت در مورد نابرابری ارایه شده­است. در زمینه تجزیه ضریب جینی به دو رویکرد می­توان اشاره کرد. دررویکرد اول با استفاده از تجزیه ضریب جینی به اجزای تشکیل­دهنده درآمد، اهمیت نسبی گروه­های اصلی درآمدی در شکل­دهی نابرابری عمومی توزیع درآمد نمایان می شود. بر اساس چنین  روش تجزیه­ای، تأثیر نهایی بر نابرابری توزیع درآمد به دلیل تغییر درآمد یا هزینه ناشی از منبعی خاص کشش درآمدی ضریب جینی را برآورد می نماید. نگرش دوم در تجزیه ضریب جینی تجزیه بر مبنای زیرگروه­های جمعیتی است. این رویکرد زمانی قابل اجراست که زیر گروه­های جمعیتی همپوشانی نداشته باشند. در این پژ وهش تلاش کرده‌ایم با استفاده از مبانی نظری و تکنیک­های ارایه­شده در این زمینه به تحلیل ساختار اقتصاد ایران بپردازیم.  

چکیده یکی از ویژگی­های کشورهای توسعه­یافته، وجود بازارها و نهادهای مالی کارآمد است که ضمن ایفای نقش مهم در اقتصاد این کشورها زمینه ساز رشد اقتصادی و توسعه این کشورها نیز هستند. بورس اوراق بهادار تهران به عنوان یکی از اصلی­ترین ارکان بازار سرمایه در کشور، قادر است ضمن تجهیز و سرازیر­کردن پس­اندازهای راکد در کشور و سوق دادن آنها به سمت تولید ، حرکت به­سوی رشد و توسعه را سرعت بخشد. از آنجا که ارزش سهام موجود در بورس اوراق بهادار تحت تأثیر عوامل مختلف به ویژه متغیرهای کلان اقتصادی قرار‌دارد، در این پژوهش اثر متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص کل بورس تهران را مورد بررسی قرار داده­ایم. همچنین، تلاش کرده­ایم که رابطه بین متغیرهای کلان اقتصادی (نرخ ارز، تراز تجاری، تورم، نقدینگی و نرخ بهره) با شاخص کل بورس را در سال­های 1377 تا 1384 با داده­های فصلی مورد بررسی قرار‌دهیم. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش هم­انباشتگی و مدل­های تصحیح خطا و توابع عکس­العمل ضمنی و تجزیه واریانس است.یافته­ها نشان­دهنده اثر مثبت نرخ ارز و تراز تجاری در بلند­مدت بر بورس اوراق بهادار و اثر منفی تورم ، نقدینگی و نرخ بهره است.

چکیده یارانه­ها و مالیا­ت­ها ابزارهای مهم اجرای سیاست دولت با هدف کاهش فقر می­باشند . در این پژوهش، روشی برای ارزیابی یارانه­ها و مالیات­های غیرمستقیم از جنبه کاهش فقر در ایران ارائه می­نماییم. این روش به تشخیص این که "آیا سیاست یارانه­ها و مالیات­های غیرمستقیم دولت فقرگرا یا غیر فقرگراست؟ کمک می­کند . چنانچه منافع مالی حاصل از اجرای سیاست مالی دولت به نسبت برای افراد فقیر بیشتر از افراد غیرفقیر باشد، سیاست مالی دولت را می­توان سیاست مالی فقرگرا نامید . در این پژوهش، از کشش شاخص فقر فاستر، گریر و توربک نسبت به قیمت کالاها و خدمات استفاده کرده و سپس، شاخص به نفع فقیر برای قیمت­ها استخراج شده و سرانجام از این شاخص برای ارزیابی مالیات­های غیرمستقیم و یارانه‌ها  استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که در سال­های 79-1383 در جوامع شهری و روستایی ایران افزایش قیمت اقلام خوراکی به افراد فقیر بیشتر از افراد غیرفقیر آسیب رسانده و پرداخت یارانه به گروه اقلام خوراکی ( بجز گروه نوشابه­ها و دخانیات ) در جوامع شهری و روستایی به نفع افراد فقیر بوده است، در حالی­که افزایش قیمت گروه­هایی نظیر بهداشت و درمان، حمل و نقل و ارتباطات و تحصیل و آموزش  به افراد غیرفقیر بیشتر از افراد فقیر آسیب رسانده و افراد غیرفقیر بیشتر از فقرا از یارانه‌های پرداختی به این بخش­ها منتفع شده­اند . بنابراین؛ بازنگری در نحوه پرداخت یارانه و کاهش آن و اعمال مالیات بر بخش­های یاد شده برای کاهش نابرابری و فقر، ضروری به­نظر می­رسد. 

چکیده در این پژوهش، ارزش تفریحی پارک ساعی و میزان تمایل به پرداخت(WTP ) بازدیدکنندگان این پارک را با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط (CV) و پرسشنامه انتخاب دوگانه تعیین و اندازه‌گیری کرده‌ایم. برای اندازه‌گیری میزان تمایل به پرداخت بازدیدکنندگان از مدل Logit استفاده کرده و بر اساس روش حداکثر درستنمایی، پارامترهای این مدل را برآورد کرده‌ایم. نتایج نشان می‌دهد که 60 درصد افراد بررسی شده در این مطالعه، حاضر به پرداخت مبلغی برای استفاده تفریحی از پارک ساعی هستند و متوسط تمایل به پرداخت بازدیدکنندگان برای ارزش تفریحی این پارک، 1840 ریال برای هر بازدیداست. ارزش تفریحی ماهانه این پارک بیش از 220 میلیون ریال و ارزش کل تفریحی سالانه آن، بیش از 7/2 میلیارد ریال برآورد شده‌است. نتایج همچنین نشان می‌دهد که متغیرهای میزان پیشنهاد و درآمد بازدیدکنندگان از  نظر آماری در سطح یک درصد معنا‌دار شده‌ که مهمترین عوامل مؤثر در میزانWTP بازدیدکنندگان برای استفاده از پارک ساعی است. کیفیت پارک از نظر بازدیدکنندگان عامل بعدی در تأثیرگذاری بر میزانWTP بازدیدکنندگانبوده، به‌طوری‌که از نظر آماری، در سطح یک درصد معنا‌دار شده‌است. هزینه هربار ایاب و ذهاب به پارک متغیر بعدی است که با علامت منفی در سطح ده درصد معنا‌دار شده‌است. مدت زمان پرداختن به کارهای هنری در هفته ومدت زمان مطالعه در هفته نیز دو متغیر دیگری هستند که با علامت مثبت به ترتیب در سطح ده و پنج درصد معنادار شده‌اند. نوع منزل مسکونی نیز متغیر بعدی است که در سطح ده درصد معنادار شده‌است.