پژوهش‌های اقتصادی ایران

چکیده در این مقاله که در چارچوب اقتصاد سیاسی نفت نگارش یافته‌است نخست مروری کوتاه بر ابزار سیاستی اوپک خواهیم داشت که مبتنی بر ظرفیت های مازاد تولید در کشورهای عضو و نظام سهمیه‌بندی تولید برای مدیریت بازار جهانی نفت است. کاستی‌های اساسی در مدلسازی رفتار اقتصادی اوپک موضوعی‌است که در ادامه بررسی شده است. چارچوب تحلیلی این مقاله برای پیش‌بینی نقش آتی اوپک در بازار جهانی انرژی، که در آینده از تنوع زیادی برخوردار خواهد‌بود، مشتمل بر تأثیر متغیرهای ذیل بر عرضه مورد انتظار اوپک می‌باشد: عرضه بالقوه نفت خام توسط غیر اوپک، عرضه بلند مدت منابع غیر متعارف نفت خام و پتانسیل بلند مدت تولید از منابع تجدید پذیر انرژی. نتایج حاصل نشان می‌دهد که شواهد متعددی در دست است که از سناریوی استمرار اهمیت سهم تولید نفت خام اوپک در سبد متنوع انرژی در آینده حمایت می‌کند. ازاینرو مقاله حاضر نشان می‌دهد که نقش اوپک در مدیریت بازار جهانی انرژی در آینده همچنان از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. 

چکیده در این مقاله نخست به بررسی نقش انتظارات عقلایی، نقد لوکاس و مسئله ناکارآمدی سیاستی در کاربردهای اقتصادی نظریه کنترل بهینه می‌پردازیم و سپس ناسازگاری زمانی در کنترل بهینه^ء مدل‌های اقتصاد کلان با انتظارات عقلایی را بررسی می‌کنیم. تأثیر «اعتبار و حسن شهرت» و فضای تصادفی بر مسئله ناسازگاری در انتخاب پویا، و این سئوال که چگونه پیشرفت‌های نظری در کنترل بهینه مدل‌های اقتصاد کلان با انتظارات آینده‌نگر می‌تواند دستاوردهایی برای ساخت مدل‌های اقتصاد سنجی داشته‌باشد از دیگر مباحثی است که در این مقاله به آن پرداخته‌شده‌است. این مقاله مبتنی بر نگرش تاریخی می‌باشد و قلمرو تجزیه و تحلیل، محدود به مطالعه دستاوردهای قرن بیستم میلادی ‌است.

چکیده کمبود منابع آب در ایران به حدی رسیده است که توجه بیش از پیش تمامی دست­اندرکاران در این زمینه و خود مصرف کنندگان را طلب می­کند. با وجود اینکه دولت به عنوان عرضه کننده و توزیع کننده آب تلاش­های فراوانی را در بخش مدیریت عرضه آب انجام داده است، میانگین نزولات جوی معادل 251 میلیمتر در سال ظرفیت بخش عرضه را برای این مدیریت محدود کرده است. در نتیجه  تلاش­ها به طور روزافزونی به سوی مدیریت بخش تقاضای آب سوق داده شده است. موضوع این مقاله تعیین ارزش وجودی آب شیرین برای خانوارهای لارستان، و معیاری برای میزان تمایل به پرداخت (WTP) این خانوارها بر اساس روش ارزشگذاری مشروط (CV) و انتخاب دوگانه (DC) است. تخمین پارامترهای مدل در این مقاله با استفاده از روش حداکثر درستنمایی (ML) انجام شده است. به منظور تخمین مدل، از داده­هایی که از 320 خانوار لارستانی که به صورت تصادفی انتخاب شده­اند، استفاده شده است. نتایج نشان می­دهد که خانوارهای لارستانی حاضرند به منظور اجرای طرح لوله­کشی آب شیرین تا منازل خود، مبلغ اضافی به میزان 24 سنت به ازای هر متر مکعب آب مصرفی، مازاد بر آنچه در حال حاضر میپردازند، پرداخت نمایند. 

چکیده این مقاله با استفاده از الگوهای تصحیح خطا برای داده های پانل به بررسی روابط علیت کوتاه مدت و بلند مدت میان توسعه مالی و رشد اقتصادی در خاورمیانه می پردازد. در این تحقیق از سه شاخص متفاوت برای اندازه گیری توسعه مالی برای کشورهای خاورمیانه استفاده شده است.  پس از انجام آزمون های لازم، از روش اثرات ثابت برای برآورد الگو ها استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که یک رابطه علیت گرنجری دو طرفه میان توسعه مالی و رشد اقتصادی در کوتاه مدت و بلند مدت برای مجموعه این کشورها وجود دارد. بنابراین نتایج بدست آمده دیدگاه سوم در ادبیات موضوع را تائید می نماید که بر اثر دو سویه و بازخوردی میان گسترش بخش مالی و رشد محصول تاکید دارد. به عبارت دیگر، پیشرفت بخش مالی می تواند رشد را تشویق کند و رشد محصول نیز به نوبه خود می تواند باعث توسعه مالی گردد. این نتایج می تواند برای سیاستگذاری توسط مسئولین کشورهای منطقه و نهادهای بین المللی کاربرد داشته باشد. 

چکیده هدف این مقاله گسترش مدلهای جدید سری زمانی چند متغیره پویای غیر ساختاری و ارزیابی عملکرد انواع این مدلهای جایگزین در پیش بینی تورم می باشد. روش شبه بیزی با اطلاعات Literman prior  در چارچوب یک مدل خود رگرسیونی برداری برای اقتصاد ایران در دوره زمانی 2006- 1981جهت ارزیابی عملکرد مدلهای مختلف در طول افق زمانی متفاوت بکار گرفته شده است. همچنین به منظور محدود نمودن میانگین تغییر تورم به مقدار صفر، تبدیل Bewley جهت تصریح مجدد مدل خود رگرسیونی برداری استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که کاربرد تبدیل Bewley در مدل خود رگرسیونی برداری مورد استفاده، باعث شده که دقت پیش بینی این مدلها نسبت به مدلهای خود رگرسیونی برداری بیزی کلاسیک بهبود یابد.  

چکیده درک روستائیان از زندگی بهتر با مشاهده موفقیت سایر مردم و امید به برابر سازی آن، تغییر می کند‌. آنان می دانند که تحصیلات دانشگاهی منجر به کسب درآمد انتظاری بالاتری می شود. در حقیقیت شهرنشینی دارای منافعی می باشد، لیکن هزینه های آن (آلودگی، شلوغی و جرم) در کشورهای در حال توسعه فراگیر می باشد. به منظور درک بهتر مساله و بررسی سیاست های کنترل کننده این اثرات خارجی منفی، مطالعه و تحلیل عوامل موثر بر مهاجرت از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. بنابراین، در این مطالعه ما به بررسی این مهم با تاکید بر اثر سطح سواد روستائیان بر تابع مهاجرت روستا- شهر ایران با استفاده از مدل خودرگرسیو با وقفه های گسترده (ARDL) و داده های سری زمانی مربوط به سال های 1384-1338 پرداختیم. نتایج نشان داد که در بلندمدت سطح سواد روستائیان دارای بیشترین اثر بر روی این تابع می باشد. همچنین 1 درصد افزایش در دستمزدهای روستایی،‌ دستمزدهای شهری،‌ ارزش افزوده بخش کشاورزی و سطح سواد روستائیان می تواند تعداد مهاجران را به ترتیب 25/0 درصد کاهش، 32/0 درصد افزایش،‌ 16/0 درصد کاهش و 32/0 درصد افزایش دهد.  

چکیده این مقاله مسئله تورم در اقتصاد جوامع در حال توسعه را با توجه به ناکارآمدی سازوکار بازار در این جوامع مورد توجه قرار می‌دهد. پس از تحلیل نظری موضوع تورم و تغییر قیمت‌های نسبی، سیاست‌های اقتصادی مبتنی بر دیدگاههای خشک پولیون در این زمینه نقد گردیده و استدلال می‌شود که با توجه به اهمیت مسئله تورم و بیکاری مزمن در اقتصادهای در حال توسعه، چاره‌جویی این مسئله مستلزم واقع‌بینی بیشتر در مطالعات اقتصادی ناظر به این موضوع است. در مورد تورم و توزیع درآمد در ایران، پس از مرور سابقه عملکرد اقتصاد ایران در شرایط دوگانگی ساختاری اقتصاد، تحولات سالهای اخیر در زمینه تغییر قیمتها و اصلاح یارانه‌ها مورد تحلیل قرار گرفته و نشان داده می‌شود که هر چند این اصلاحات می‌تواند تا حدی در توزیع درآمد و بهبود کارایی اقتصادی مؤثر باشد، اما پیشرفت اساسی در این زمینه مستلزم توجه همه‌جانبه به وضعیت اقتصاد ایران و برنامه‌ریزی و سیاست‌گزاری کلان با هدف دستیابی به توازن اقتصادی و حصول رقابت‌پذیری پایدار در بازارهای جهانی است.

چکیده این مقاله رشد درونزا، بر پویایی مدلی در انباشت دانش تاکید دارد. با توجه به نا اطمینانی موجود در هر فرایند جستجو، مدل یک ساختار پویای تصادفی که در آن فن آوری و انباشت دانش مکمل همدیگر می باشند ارائه می‌کند که هر یک از دو موتور رشد انباشت سرمایه و فن آوری تا یک نقطه مکمل همدیگر می باشند و بعد از آن تاثیر هریک مقید به سطح دیگری است. نشان داده می‌شود که هر دو عامل انباشت سرمایه و پیشرفت فن آوری برای رشد پایدار ضروری می باشد و هیچکدام به تنهایی کافی نمی باشد. پیشرفتهای فن آوری با ارتقاء بهره وری نهایی سرمایه، انباشت سرمایه را افزایش می دهد و انباشت سریع سرمایه با بالابردن منافع حاصل انتظاری، تحقیق و توسعه را مقرون به صرفه می کند. این مقاله وضعیتهای مختلف یک اقتصاد در تعامل با انباشت سرمایه و پیشرفت فن آوری را بحث می کند و نتایج مهمی برای سیاستهای رشد و توسعه، ریزش دانش و جریان بین المللی سرمایه دارد.