پژوهش‌های اقتصادی ایران

نرخ ارز چندگانه و نابرابری مصرف: شواهدی از حذف ارز ترجیحی در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهدی انصاری 1
سید شهراد یاسینی 2

1 دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه صنعتی شریف،‌ تهران، ایران

2 دانشکده مدیریت و اقتصاد،‌دانشگاه صعتی ، تهران، ایران

10.22054/ijer.2026.86892.1377
چکیده
نظام‌های ارز چندنرخی در بسیاری از بازارهای نوظهور برای کنترل قیمت کالاهای اساسی و کاهش نابرابری مصرف به کار گرفته می‌شوند. در ایران، در بهار ۱۴۰۱، ارز ترجیحی برای اغلب کالاهای اساسی حذف شد و پرداخت یارانه نقدی به خانوارها افزایش یافت. این تغییرات، زمینه‌ای مناسب برای بررسی اثرات سیاست ارز چندنرخی بر نابرابری مصرف فراهم کرده است. پژوهش حاضر به ارزیابی اثرات این سیاست بر نابرابری مصرف در تهران می‌پردازد. برای این منظور، از داده‌های فروش روزانه یکی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ تهران، شاخص قیمت مصرف‌کننده و داده‌های درآمدی پایگاه رفاه استفاده شده است. اثرات سیاست مذکور در 16 منطقه از 22 منطقه تهران و با سطوح درآمدی متفاوت، با استفاده از روش تفاضل در تفاضل‌های سه‌گانه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه نابرابری مصرف کل بین مناطق تهران تغییر معناداری نداشته است، اما در برخی گروه‌های کالایی، مانند گوشت و لبنیات، در میان‌مدت افزایش یافته است. این مطالعه نخستین پژوهشی است که اثر بسته سیاستی حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه را بر نابرابری مصرف بررسی می‌کند و در نتیجه می‌تواند بینش‌های مفیدی برای سیاست‌گذاران در ارزیابی اثربخشی سیاست ارز چندنرخی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

نرخ ارز چندگانه
ارز ترجیحی
نابرابری مصرف
تفاضل در تفاضل سه‌گانه
موضوعات
پژوهش‌های اقتصادی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 23 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 23 تیر 1405
  • تاریخ اولین انتشار 08 مهر 1405

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما