نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته اقتصاد شهری منطقهای، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیارگروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
یکی از مهمترین چالشهای جهان امروز پدیده مهاجرت است زیرا این مسئله چالشهای زیادی را در ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی یک منطقه بهوجود میآورد. هدف این مطالعه ارزیابی تأثیر مهاجران افغانستانی بر توسعه اقتصادی منطقهای ایران بوده و دادههای مورد استفاده در این پژوهش بازه زمانی 2010 تا 2024 را پوشش میدهد؛ بااینحال به منظور حفظ پیوستگی زمانی، برآورد مدل پانل فضایی براساس یک زیر بازه ده ساله پیوسته انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش تحلیلی- توصیفی است. در ابتدا یک شاخص ترکیبی توسعه منطقهای بر پایه ۱۲ شاخص اقتصادی و اجتماعی و با بهرهگیری از روش تصمیمگیری چندمعیاره تاپسیس (TOPSIS) تدوین شد سپس بهمنظور تحلیل روابط فضایی و بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم متغیرهای مرتبط با مهاجرین، از مدل اقتصادسنجی پانل فضایی دوربین (SDM) با اثرات ثابت مکانی استفاده گردید. برآورد مدل با روش حداکثر درستنمایی انجام شد تا هم اثرات محلی و هم اثرات سرریز فضایی میان استانهای همجواراندازهگیری شود. این تحقیق نشان داد که سرریزهای فضایی، بر استانهای همجوار اثرگذار بوده و نرخ مشارکت اقتصادی مهاجرین افغانستانی اثر مثبت و معناداری بر توسعه اقتصاد منطقهای داشته است. همچنین سرمایهگذاری مستقیم خارجی دارای اثر مثبت محلی اما اثر منفی فضایی بود که نشاندهنده رقابت منطقهای برای جذب سرمایه است.
کلیدواژهها
موضوعات
ابراهیمی، محسن، زرینی، ابراهیم، و حاجی میرزایی، سیدمحمدعلی. (1389). نوسانات قیمت نفت و اثر آن بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران (1386-1367). مطالعات و سیاستهای اقتصادی، 6 (16)(1 (78))، 89-106.. https://sid.ir/paper/219061/fa
سپهردوست، حمید. (1391). تأثیر نیروی کار مهاجر بر بهرهوری بخش مسکن ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، 17(50)، 139-157. https://doi.org/10.22054/ijer.2017.8290
عیسیزاده، سعید و مهرانفر، جهانبخش. (1392). تأثیر مهاجرین افغانستان بر سطح اشتغال و دستمزد در بخش ساختمان اقتصاد ایران. دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاستهای اقتصادی،24، 101-122. doi: 10.22096/esp.2013.26118
عیسیزاده، سعید، عباسیان، عزتالله و نوری، احمدضیاء. (1399). تأثیر مهاجرت بر آموزش و مهارتهای نیروی کار افغانستان: مطالعه موردی مهاجران بازگشته از ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، 25(85)، 65-90. doi: 10.22054/ijer.2020.41368.748
میرزایی، جهانبین، احمدی، سجاد، و لرستانی، اکبر. (1394). تحلیل فضایی سطوح برخورداری مناطق کلان شهر تهران از منظر اقتصاد شهری. اقتصاد و مدیریت شهری، 3(11)، 59-77. SID. https://sid.ir/paper/240314/fa
میرزایی، حجتاله و ربانی، طاها. (1400). ارزیابی و تحلیل ظرفیت نوآوری منطقهای در سطح استانهای کشور. پژوهشهای اقتصادی ایران، 87، 110-77. doi: 10.22054/ijer.2021.46336.788
وارثی، حمیدرضا، و سروری، زهتاب. (1385). تحلیلی بر ارتباط متقابل توسعه، مهاجرت و شهرنشینی در ایران. جغرافیا و توسعه ناحیهای، 3(6)، 179-196. SID. https://sid.ir/paper/98960/fa
وثوقی، منصور، و حجتی، مجید. (1391). مهاجران بینالملل، مشارکتکنندگان در توسعه زادگاهی، مورد مطالعه شهر لار. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 4(2 (مسلسل 14))، 23-39. SID. https://sid.ir/paper/232015/fa
Abrahimi, M., Zarini, E, & Haji Mirzaei, S.M.A. (2010). Oil price fluctuations and their effect on the macroeconomic variables of Iran (2007-1988). Economic Studies and Policies, 6(16)(1(78)), 89-106. Retrieved from https://sid.ir/paper/219061/fa [In Persian]
Achi Rinaldi, Y., Susianto, Budi Santoso, & Wahyu, Kusumaningtyas. (2021). Spatial Modeling for Poverty: The Comparison of Spatial Error Model and Geographic Weighted Regression. In Al-Jabar : Jurnal Pendidikan Matematika. https://www.semanticscholar.org
Ahmadi, M. & Moghaddasi, R. (2021). Migrant labor and regional inequality in Iran: A spatial analysis. Iranian Journal of Regional Studies, 5(1), 65–89.
Andersson, E.K. & Malmberg, B. (2015). Contextual effects on educational attainment in individualised, scalable neighbourhoods: Differences across gender and social class. Urban Studies, Urban Studies Journal Limited, 52(12), 2117-2133.
Autant-Bernard, C. & LeSage, J.P. (2011). Quantifying knowledge spillovers using spatial econometric models. Journal of Regional Science, 51(3), 471–496.
Autant‐Bernard, C. & LeSage, J.P. (2011). Quantifying knowledge spillovers using spatial econometric models. Journal of Regional Science, Wiley Blackwell, 51(3), 471-496.
Bahar, D., Rapoport, H. & Turati, C. (2022). Migration and knowledge diffusion. Journal of Economic Geography, 22(2), 250–278.
Benedetti, F., Vogt, M., Elizondo, U.H., Righetti, D., Zimmermann, N.E. & Gruber, N. (2021). Major restructuring of marine plankton assemblages under global warming. Nature Communications, 12(1), 5226.
Boschma, R. (2016). Relatedness as driver of regional diversification: a research agenda. Regional Studies, 51(3), 351–364.
Crescenzi, R. & Giua, M. (2020). One or many Cohesion Policies of the European Union? On the differential economic impacts of Cohesion Policy across member states, Regional Studies. Taylor & Francis Journals, 54(1), 10-20.
De Haas, H. (2006). Migration, remittances and regional development in Southern Morocco. Geoforum, 37(4), 565-580.
Elhorst, J. P. (2014). Spatial Econometrics: From Cross-Sectional Data to Spatial Panels. Springer Briefs in Regional Science. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-40340-8
Faust, J. (2008). Global governance and financing for development. World Economy, 31(3), 440–458.
Hugo, G., Abbasi-Shavazib, M.J. & Sadeghi. R. (2012). Refugee movement and development-Afghan refugees in Iran. In Migration and Development .https://journals.sagepub.com/doi/10.1080/21632324.2012.7497
Hugo, G., Abbasi-Shavazi, M. J., & Sadeghi, R. (2012). Refugee movement and development – Afghan refugees in Iran. Migration and Development, 1(2), 261–279.
[https://doi.org/10.1080/21632324.2012.749741]
Isa Zadeh, S., Abbasiyan, E. & Nouri, A.Z. (2020). The impact of migration on education and skills of Afghanistan's labor force: a case study of returnees from Iran. Iranian Economic Research, 25(85), 65-90. doi: 10.22054/ijer.2020.41368.748 [In Persian]
Isa Zadeh, S. & Mehranfar, J. (2013). The impact of afghan immigrants on the level of employment and wages in the construction sector of Iran's economy. Biannual Journal of Economic Studies and Policies, 24, 101-122. doi: 10.22096/esp.2013.26118 [In Persian]
Kaur, B. (2015). Social Impact of Migration in Punjab. In International Journal of Innovative Research and Development. 4(2), 303–305. https://www.semanticscholar.org/paper/6f7c5983e588dbb60df045f9bbfeaa0bd7890294
Kerr, S.P. & Kerr, W.R. (2020). Immigrant entrepreneurship in America. Research Policy, 49(3), 103918.
Keshavarz, H. (2020). The impact of international migration on the economy with the assumption of labor heterogeneity. Iranian Economic Review, 24(2), 449–469. https://doi.org/10.22059/ier.2020.76013.
Koch, M. (2012). Three Essays In Spatial Econometrics. [Doctoral thesis, WU Vienna]. https://doi.org/10.57938/2e047fd2-e632-494b-85ba-d06238d14f77
Lam, C. & Souza, P.C.L. (2019). Estimation and selection of spatial weight matrix in a spatial lag model. In Journal of Business & Economic Statistics, 38(3), 693-710
https://doi.org/10.1080/07350015.2019.1569526
Lee, L. F., & Yu, J. (2015). Estimation of spatial autoregressive panel data models with fixed effects. Journal of Econometrics, 188(1), 1-21.
LeSage, J.P. & Pace, R.K. (2009). Introduction to spatial econometrics. CRC Press.
Minia, Z. & Agyemang-Bonsu, W. (2008). Climate change scenario development. ghana climate change impacts, vulnerability and adaptation assessments. environmental protection agency. Journal of Environmental Protection, 16(6).
Mirzaei, H. & Rabbani, T. (2021). Evaluation and analysis of regional innovation capacity at the provincial level in Iran. Iranian Economic Research, 87, 77-110. doi: 10.22054/ijer.2021.46336.788 [In Persian]
Mirzaei, J., Ahmadi, S. & Lorostani, A. (2015). Spatial analysis of the development levels of tehran metropolitan areas from the perspective of urban economics. Urban Economics and Management, 3(11), 59-77. Retrieved from https://sid.ir/paper/240314/fa [In Persian]
Mur, J. & Angulo, A. (2006). The spatial Durbin model and the common factor tests. Spatial Economic Analysis, 1(2), 207–222. https://doi.org/10.1080/17421770601009841
Ozgen, C., Nijkamp, P. & Poot, J. (2011). Immigration and Innovation in European Regions. In Environment for Innovation eJournal. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1908138.
Patay, T., and T. Hardi. (2017). The role of migration in the regional development and its appearance in the theories. Human Geography Journal, 22(1), 7-10, doi:10.26565/2076-1333-2017-22-01
Peri, G. (2012). The effect of immigration on productivity: Evidence from US states. The Review of Economics and Statistics, 94(1), 348-358.
Rodríguez-Pose, A. (2018). The revenge of the places that don’t matter (and what to do about it). Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 11(1), 189–209. https://doi.org/10.1093/cjres/rsx024
Sepehrdoost, H.. (2012). The impact of migrant labor on the productivity of Iran's housing sector. Iranian Economic Research, 17(50), 139-157. https://doi.org/10.22054/ijer.2017.8290 [In Persian]
Todaro, M.P. & Smith, S.C. (2015). Economic development (12th ed.). Pearson.
Tsriku, B. K. K. (2017). Migration from developing economies and greenfield investment in European regions (Master’s thesis, Erasmus University Rotterdam). Erasmus University Repository.
United Nations Development Programme (UNDP). (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier – Human Development and the Anthropocene. New York: UNDP. https://hdr.undp.org/
Varsi, H.R. & Sorouri, Z. (2006). An analysis of the interrelationship between development, migration and urbanization in Iran. Geography and Regional Development, 3(6), 179-196. Retrieved from https://sid.ir/paper/98960/fa [In Persian]
Vosoughi, M. & Hojjati, M. (2012). International migrants, contributors to hometown development: a case study of Lar city. Iranian Journal of Social Development Studies, 4(2 (Serial 14)), 23-39. Retrieved from https://sid.ir/paper/232015/fa [In Persian]
Wang, Y., Kockelman, K., Murray, W., Fellow, J. & Assistant, W. (2013). The impact of weight matrices on parameter estimation and inference: A case study of binary response using land-use data. Journal of Transport and Land Use, 6. 10.5198/jtlu.v6i3.351.
Xuhua, L. & Jin-feng, W. (2002). Analysis and application on the specification methods of the spatial weight matrix. In Geo-Information Science, 4(2), 38–44.
Yildirim, V. & Kantar, Y. M. (2020). Robust estimation approach for spatial error model. Journal of Statistical Computation and Simulation, 90(9), 1618–1638. https://doi.org/10.1080/00949655.2020.1740223
Yousefi, A. & Moradi, H. (2019). The impact of Afghan migration on Iran’s economy: An empirical assessment. Iranian Journal of Economic Research, 24(2), 135–160.
)