مدیریت منابع مشترک: بازار، دولت یا هیچ کدام؟ مروری جامع بر مطالعات مدیریت منابع آب در ایران (با تاکید بر دیدگاه اوستروم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم ادارای، دانشگاه اصفهان

2 استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان

3 استادیار دانشگاه اصفهان

10.22054/ijer.2021.47477.814

چکیده

بسیاری از منابع طبیعی مشترک جهان در وضعیت بحرانی قرار دارند. راه حل این بحران، توسعه نهادهای مدیریتی موثر است، اما هیچ توافقی در مورد این نهادها وجود ندارد. برخی از اقتصاددانان بر این باورند که از طریق ایجاد نهاد مالکیت خصوصی می‌توان به حل مسائل مدیریتی این منابع کمک کرد؛ برخی از کنترل منابع توسط دولت حمایت می‌کنند؛ و برخی از نهادگرایان راهبرد مدیریت محلی را راه‌حل می‌دانند. در این پژوهش، با استفاده از یک فراتحلیل به بررسی این پرداخته می‌شود که مطالعات داخلی در مورد مدیریت آب، به عنوان یک منبع مشترک، از چه راه‌حلی حمایت بیشتری کرده‌اند و چه عواملی را برای بررسی موفقیت یا شکست آن در نظر گرفته‌اند. بدین منظور حدود 120 مقاله از پایگاههای اطلاعاتی با کلیدواژه مدیریت آب جمع‌آوری شد که 73 مورد از آن مرتبط با موضوع این مطالعه بود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بیشتر مطالعات (حدود 70 درصد) از راه‌حل مدیریت مشارکتی محلی استفاده کرده‌اند و برای بررسی علل موفقیت و یا شکست آن، بیشتر برخی عوامل فیزیکی-مادی را مورد توجه قرار داده و کمتر قواعد و ترتیبات نهادی را بررسی کرده‌اند. 30 درصد دیگر نیز از راه‌حل بازار یا دولت حمایت کرده‌اند. در پایان این مطالعه پیشنهاد می‌کند در مطالعات آینده بیشتر از رویکردهای جامع، همچون رویکرد تحلیل و توسعه نهادی اوستروم، برای بررسی مناسب‌ترین شیوه مدیریتی و چگونگی اثربخشی آن در تحلیل‌ها استفاده شود تا بتوان به شیوه موثرتری منابع مشترک همچون آب را مدیریت نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات