اقتصاد بخش عمومی
باقر درویشی؛ فرشته محمدیان؛ علی اصغر سالم
چکیده
یارانههای همگانی نهتنها تأثیر چندانی در رفاه اقشار آسیبپذیر ندارد بلکه موجب افزایش هزینههای دولت شده و منافع آنها بیشتر نصیب گروههای بالای درآمدی میشود. لذا لزوم بازنگری در شیوه پرداخت یارانهها و شناسایی فقرا احساس میشود. در این خصوص یکی از ایدههای مطرح، منطقهای کردن نظام یارانهها در ایران است. لذا هدف اصلی این ...
بیشتر
یارانههای همگانی نهتنها تأثیر چندانی در رفاه اقشار آسیبپذیر ندارد بلکه موجب افزایش هزینههای دولت شده و منافع آنها بیشتر نصیب گروههای بالای درآمدی میشود. لذا لزوم بازنگری در شیوه پرداخت یارانهها و شناسایی فقرا احساس میشود. در این خصوص یکی از ایدههای مطرح، منطقهای کردن نظام یارانهها در ایران است. لذا هدف اصلی این مقاله مقایسه هدفگذاری ملی و منطقهای یارانهها در سطح مناطق شهری کشور است. در ابتدا با استفاده از اطلاعات طرح هزینه درآمد خانوارهای شهری در سال 1401، خط فقر و شاخصهای فقر محاسبه شد، سپس با استفاده از روش خوشهبندی سلسلهمراتبی، مناطق شهری استانهای کشور مبتنی بر شاخصهای فقر به هشت منطقه دستهبندی شدند و درنهایت با استفاده از یک روش بهینهسازی عددی نتایج هدفگذاری یارانهها در سطح ملی و مناطق مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج مقایسه هدفگذاری خانوارها براساس مشخصههای انفرادی و ترکیبی از آسیبپذیرترین ویژگیها در سطح ملی و مناطق هشتگانه شهری، تفاوتهای زیادی را آشکارساخت. این تفاوت در میزان یارانه بهینه، میزان کاهش فقر، کارایی هدفگذاری و خطاهای حاصله از آن وجود دارند. بنابراین حتی اگر سیاستگذار بخواهد براساس مشخصههایی یکسان، خانوارهای خاصی را در سطح ملی و منطقهای هدف قرار دهد، باز هم لازم است میزان پرداختی به گروههای جمعیتی یکسان در سطح مناطق مختلف متفاوت باشد.
شاکر محمدی؛ علی سایهمیری؛ هادی گرجی
دوره 9، شماره 31 ، تیر 1386، ، صفحه 165-188
چکیده
تعاریف متعددی از مفهوم فقر ارائهشده که از نظر روششناختی ماهیت بسیار متفاوتی دارند. همچنین، روشهای متفاوتی برای اندازهگیری حداقل معاش ارائه شده است. در این پژوهش، حداقل معاش مناطق شهری استان ایلام به همراه شاخصهای مربوطه را اندازهگیری، بررسی و تفسیر کردهایم. بر همین اساس، خط فقر نسبی عبارت است از: عدم توانایی خانوارها ...
بیشتر
تعاریف متعددی از مفهوم فقر ارائهشده که از نظر روششناختی ماهیت بسیار متفاوتی دارند. همچنین، روشهای متفاوتی برای اندازهگیری حداقل معاش ارائه شده است. در این پژوهش، حداقل معاش مناطق شهری استان ایلام به همراه شاخصهای مربوطه را اندازهگیری، بررسی و تفسیر کردهایم. بر همین اساس، خط فقر نسبی عبارت است از: عدم توانایی خانوارها در تأمین یک سطح معین از استانداردهای زندگی که در جامعه فعلی لازم و مطلوب تشخیص داده میشود. برای بررسی سطح استاندارد زندگی از مؤلفههای هشت گروه اصلی کالایی شامل خوراکیها، پوشاک، مسکن، لوازم و اثاثه، بهداشت و درمان، حمل ونقل، تفریح و تحصیل و گروه متفرقه به همراه شاخص قیمت آنها که توسط مرکز آمار ایران منتشر میشود، استفاده کردهایم. در تعیین حداقل معاش از تابع تقاضای سیستم مخارج خطی استفاده شده که براساس آن، حداقل معاش برای سال 1374 برابر500/460/6 ریال بوده که در سال1383 به رقم 271/287/27ریال رسیده است. با توجه به حداقل معاش محاسبهشده، شاخص نسبت شمار، نسبت شکاف درآمدی، نابرابری درآمد بین فقرا و کاکوانی را نیز در سالهای 1374 تا 1383 محاسبه کردهایم. براساس این شاخصها در سال 1374 به ترتیب برابر 52 درصد، 39 درصد ، 33 درصد و 17 درصد بوده که در سال 1383 به ترتیب به 17 درصد، 33 درصد ،16 درصد و 3 درصد رسیده است. وضعیت و روند حرکت این شاخصها نشاندهنده بهبود وضعیت افراد فقیر در این دوره است. همچنین، با مقایسه این شاخصها در سالهای برنامه دوم توسعه (1374 – 1378) با سالهای برنامه سوم (1379 – 1383 ) در مییابیم که وضعیت فقر در برنامه سوم توسعه نسبت به برنامه دوم توسعه بهتر شده است؛ هر چند که حداقل معاش در برنامه سوم توسعه نسبت به برنامه دوم افزایش یافته است.
