افزایش شیوع بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان به یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی و عملکرد بلندمدت اقتصاد ایران تبدیل شده است. این بیماری‌ها از طریق مرگ‌ومیر زودرس، ناتوانی، کاهش مشارکت و بهره‌وری نیروی کار، و افزایش هزینه‌های درمان، می‌توانند بر تولید ملی و انباشت سرمایه اثر منفی بگذارند. هدف این پژوهش، برآورد بار کلان‌اقتصادی بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران طی دوره 2020 تا 2050 است. برای این منظور، از یک مدل تولید کلان‌اقتصادی تقویت‌شده با سرمایه انسانی استفاده شده است که در آن بیماری‌ها از دو مسیر اصلی بر اقتصاد اثر می‌گذارند: کاهش عرضه مؤثر نیروی کار ناشی از مرگ‌ومیر و ناتوانی، و کاهش انباشت سرمایه فیزیکی در اثر هزینه‌های درمان. داده‌های پژوهش شامل پیش‌بینی‌های جمعیتی، نرخ‌های مشارکت نیروی کار، موجودی سرمایه، سال‌های تحصیل و شاخص‌های بار بیماری مبتنی بر DALY و مرگ‌ومیر است. بار تجمعی بیماری طی دوره مورد بررسی، حدود 45/18 میلیون سال ازدست‌رفته عمر تعدیل‌شده با ناتوانی (DALY) برآورد شد و زیان تجمعی تولید ناخالص داخلی ناشی از این بیماری‌ها به حدود 1181 میلیارد دلار بین‌المللی 2024 (PPP) می‌رسد که معادل 33/2 درصد از GDP تجمعی کشور است. بیشترین سهم این زیان به بیماری‌های قلبی–عروقی، سرطان‌ها و دیابت و بیماری‌های کلیوی مربوط است. تحلیل حساسیت نیز نشان می‌دهد که نتیجه اصلی پژوهش درباره بزرگی بار اقتصادی این بیماری‌ها از پایداری نسبی برخوردار است. این یافته‌ها بر ضرورت تقویت سیاست‌های پیشگیری، تشخیص زودهنگام، مدیریت بیماری‌های مزمن و توسعه خدمات سلامت روان در ایران دلالت دارد.
ایت اللهی, سید احمد, عصاری آرانی, عباس, صادقی سقدل, حسین, و مزینی, امیرحسین. (1405). بار اقتصاد کلان بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران: پیش‌بینی‌ها تا افق ۲۰۵۰. (e21803). پژوهش‌های اقتصادی ایران, (), e21803 https://doi.org/10.22054/ijer.2026.91233.1458
MLA
ایت اللهی, سید احمد, عصاری آرانی, عباس, صادقی سقدل, حسین, و مزینی, امیرحسین. "بار اقتصاد کلان بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران: پیش‌بینی‌ها تا افق ۲۰۵۰" .e21803 , پژوهش‌های اقتصادی ایران, , 1405, e21803. doi: 10.22054/ijer.2026.91233.1458
HARVARD
ایت اللهی سید احمد, عصاری آرانی عباس, صادقی سقدل حسین, مزینی امیرحسین. (1405). 'بار اقتصاد کلان بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران: پیش‌بینی‌ها تا افق ۲۰۵۰', پژوهش‌های اقتصادی ایران, (), e21803. doi: 10.22054/ijer.2026.91233.1458
CHICAGO
سید احمد ایت اللهی, عباس عصاری آرانی, حسین صادقی سقدل و امیرحسین مزینی, "بار اقتصاد کلان بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران: پیش‌بینی‌ها تا افق ۲۰۵۰," پژوهش‌های اقتصادی ایران, (1405): e21803, doi: 10.22054/ijer.2026.91233.1458
VANCOUVER
ایت اللهی سید احمد, عصاری آرانی عباس, صادقی سقدل حسین, مزینی امیرحسین. بار اقتصاد کلان بیماری‌های غیرواگیر و اختلالات سلامت روان در ایران: پیش‌بینی‌ها تا افق ۲۰۵۰. پژوهش‌های اقتصادی ایران. 1405;():e21803. doi: 10.22054/ijer.2026.91233.1458
