بررسی اثرات تسهیلات‌دهی بانکی بر سودآوری: شواهدی از ایران با رویکرد رگرسیون کوانتایل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم اقتصادی، محقق بانک مرکزی ج.ا.ا، اداره استعلام و تعیین صلاحیت، تهران، ایران

2 استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد بازرگانی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22054/ijer.2026.89840.1423
چکیده
تسهیلات‌دهی بانکی به عنوان یکی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های عملیات بانکی، نقش مهمی در تعیین سطح سودآوری مؤسسات مالی ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی اثرات تسهیلات‌دهی بر سودآوری بانک‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام شده است. با استفاده از داده‌های ۲۰ بانک طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ و روش رگرسیون کوانتایل با اثرات ثابت، نتایج نشان می‌دهد که ضریب متغیر LOAN با در نظر گرفتن متغیر مجازی برای بانک‌های با سطح تسهیلات بالا، از لحاظ آماری معنادار گردیده است (ضریب ۰.۰۳۶۹، سطح معنی‌داری ۰.۰۲۸). این یافته حاکی از آن است که پس از کنترل تفاوت‌های گروهی، رابطه مثبت و معناداری بین تسهیلات‌دهی و سودآوری در بانک‌های بورسی ایران وجود دارد. نسبت سپرده به دارایی (ضریب ۰.۰۵۳۰-) و مطالبات غیرجاری (ضریب ۰.۸۱۴۵-) اثر منفی و معناداری بر سودآوری دارند (سطح معنی‌داری ۱ درصد). اندازه بانک در سطح ۱۰ درصد اثر منفی و رشد نقدینگی در سطح ۱۰ درصد اثر مثبت دارد. مقدار Pseudo R² معادل ۰.۳۵۶ نشان‌دهنده قدرت توضیح‌دهندگی بالای مدل است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مطالبات غیرجاری به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده سودآوری بانک‌های ایران محسوب می‌شود و مدیریت کارآمد ریسک اعتباری می‌تواند نقش مؤثری در بهبود عملکرد بانک‌ها ایفا نماید. پیشنهاد می‌شود بانک مرکزی در چارچوب نظارت مبتنی بر ریسک، با اتخاذ رویکردی تفکیکی، ضوابط نظارتی را متناسب با سطح تسهیلات‌دهی و ریسک هر بانک طراحی نماید. همچنین مدیران بانک‌ها می‌توانند با بهینه‌سازی ترکیب دارایی‌ها و تمرکز بر کیفیت تسهیلات‌دهی، بازدهی خود را افزایش دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 02 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 16 شهریور 1405
  • تاریخ اولین انتشار 08 مهر 1405